Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp công nghệ cao(phần 2)

       Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm kinh tế lớn, một đô thị đặc biệt, có vùng nông thôn ngoại thành với quy mô đất đai và nguồn lực tương đương một tỉnh trung bình của cả nước. Phát triển nông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh theo hướng Nông nghiệp đô thị –  Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là chủ trương đúng đắn của Thành ủy và Ủy ban nhân dân Thành phố. Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển Nông nghiệp đô thị – Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, Thành phố cần phải đầu tư nhiều nguồn lực và sự tham gia quyết liệt và đồng bộ của nhiều ngành và các cấp, trong đó xây dựng và phát triển được nguồn nhân lực có khả năng nắm bắt và ứng dụng tốt các kỹ thuật, công nghệ tiên tiến là đòi hỏi bắt buộc để phát triển Nông nghiệp đô thị – Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

        Trong 5 năm qua, toàn thành phố có 138.394 lượt hộ nông dân đạt danh hiệu nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi; trong đó cấp thành phố có 185 lượt hộ, cấp huyện có 23.001 lượt hộ, cấp xã có 115.169 lượt hộ. Nguồn lực này có kinh nghiệm, kỹ thuật sản xuất tốt, tuy nhiên khả năng quản trị sản xuất và kinh doanh để mở rộng sản xuất, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm còn hạn chế. Lao động làm nông nghiệp ở thành phố có xu hướng già hóa, vì con em của nông dân thường chọn làm việc cho các ngành khác hoặc có mong muốn làm nông nghiệp nhưng chưa được trang bị các kiến thức, kỹ thuật tiên tiến và chưa có khả năng liên kết để sản xuất và kinh doanh một cách bài bản. Do đó, nhà nước cần hỗ trợ các nông dân sản xuất kinh doanh giỏi áp dụng công nghệ mới, kiến thức quản lý vận hành dự án sản xuất, kinh doanh nông nghiệp để họ có thể thành lập các cơ sở sản xuất. Các cơ sở sản xuất được các nông dân sản xuất kinh doanh giỏi thành lập sẽ là các cộng tác viên để huấn luyện kỹ thuật sản xuất cho các nông dân khác. Các mô hình sản xuất áp dụng công nghệ tiên tiến của các cơ sở sản xuất liên kết với các nông dân sản xuất cùng mặt hàng sẽ tạo ra lượng hàng hóa đồng đều với sản lượng lớn hơn đáp ứng tiêu thụ ở các siêu thị nội địa cũng như các đơn hàng xuất khẩu.

        Xu hướng các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư trực tiếp vào nông nghiệp và sự chuyển dịch đầu tư nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao từ các doanh nghiệp có tiềm lực về tài chính trong nước nhằm tranh thủ được các thuận lợi về chính sách, vị trí địa lý và thị trường của Thành phố ngày càng tăng. Tuy nhiên, các cơ sở sản xuất, kinh doanh nông nghiệp thường khó tuyển được nguồn lao động có trình độ tay nghề, hiểu biết về khoa học và công nghệ trong nông nghiệp đảm bảo chất lượng và phải tự đào tạo cho lực lượng lao động nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đào tạo công nhân cho các doanh nghiệp nông nghiệp sẽ giúp các doanh nghiệp có nguồn lao động chất lượng đảm bảo và yên tâm mở rộng sản xuất và tạo ra một lực kéo rất lớn đối với các thành phần nông nghiệp khác.

        Lực lượng lao động từ bộ đội xuất ngũ, đoàn viên thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh sống tại vùng nông thôn có sức khỏe, khả năng tiếp thu kiến thức và ý thức tổ chức kỷ luật tốt. Đào tạo kỹ thuật sản xuất và các kiến thức liên quan sẽ giúp lực lượng lao động này có thể làm việc trong các cơ sở sản xuất cũng như có thêm cơ hội được đi xuất khẩu lao động/tu nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp tại các nước có nhu cầu lao động nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao: Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Úc, Mỹ,…

       Căn cứ Công văn số 6915/UBND-CNN ngày 10 tháng 11 năm 2015 về triển khai thực hiện Thông báo 213/TB-VPCP ngày 07 tháng 7 năm 2015 của Văn phòng Chính phủ về tăng cường đầu tư của doanh nghiệp vào nông nghiệp: “Hội Nông dân Thành phố phối hợp Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao xây dựng Đề án Đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao giai đoạn 2015 – 2020 để đáp ứng nhu cầu lao động và việc làm tại Khu Nông nghiệp công nghệ cao, các cơ sở sản xuất, chế biến sản phẩm nông nghiệp kể cả trong và ngoài nước”, Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao Thành phố đã phối hợp Hội Nông dân Thành phố trình dự thảo “Đề án Đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2017 – 2020” nhằm giúp người nông dân ngày càng chủ động hơn trong sân chơi nông nghiệp, tiến đến hình thành và phát triển nhiều doanh nhân nông nghiệp, chương trình đào tạo chủ yếu gồm các nội dung sau:

        – Đào tạo doanh nhân (sáng lập/ điều hành doanh nghiệp) nông nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh đầu tư vào nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

        – Đào tạo nông dân sản xuất kinh doanh giỏi xây dựng cơ sở sản xuất và kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

        – Đào tạo Cán bộ quản lý, điều hành và người lao động làm việc trực tiếp tại các cơ sở sản xuất kinh doanh nông nghiệp trên địa bàn Thành phố.

        – Đào tạo cán bộ quản lý cấp cơ sở.

        – Đào tạo cộng tác viên.

        – Đào tạo học viên là nông dân thường trú trên địa bàn Thành phố đi tu nghiệp/xuất khẩu lao động nước ngoài.

        – Liên kết, hợp tác đào tạo tại Thành phố với sự tham gia giảng dạy của chuyên gia nước ngoài.

        – Hợp tác công tư trong việc xây dựng và trình diễn các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại tổ chức tư nhân/cá nhân sản xuất kinh doanh: Giới thiệu và chuyển giao các kỹ thuật sản xuất nông nghiệp tiên tiến cho các tổ chức, cá nhân có đủ năng lực tiếp nhận công nghệ, triển khai trình diễn các mô hình sản xuất và kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt hiệu quả cao. Hỗ trợ kinh phí xây dựng và trình diễn mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại các cơ sở sản xuất kinh doanh nông nghiệp có quy mô nhỏ, quy mô vừa đến quy lớn và có khả năng tiếp nhận học viên tham gia huấn luyện thực tế từ 50 học viên/năm trở lên. Các mô hình sản xuất và kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoạt động có hiệu quả sẽ là đầu mối để hình thành liên kết chuỗi giá trị cũng như góp phần hình thành các vùng sản xuất kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

       Nông nghiệp Thành phố đã và đang tìm các phương hướng, giải pháp để tận dụng cơ hội, hạn chế những thách thức, trong đó liên kết các doanh nhân, chủ trang trại và những hộ nông dân để chia sẽ kinh nghiệm, áp dụng quy trình sản xuất thống nhất; đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao để có thể đáp ứng nhu cầu xã hội; huy động nông dân sử dụng các mô hình sản xuất nông nghiệp tiên tiến của chính họ để tham gia vào quá trình đào tạo cho nông dân kiến thức, kỹ năng và khả năng quản trị, phát triển trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là điều cần thiết và cần kịp thời tổ chức thực hiện để có thể hội nhập nhanh và tránh bỏ lỡ thời cơ. Để hoạt động đào tạo nguồn nhân lực  nông nghiệp công nghệ cao có hiệu quả thì phải huy động mọi nguồn lực từ xã hội, phải có sự tham gia làm cộng tác viên của các tổ chức tư nhân/cá nhân. Những nông dân/kỹ thuật viên/nhà quản trị hợp tác xã nông nghiệp/chủ doanh nghiệp nông nghiệp sẽ chính là lực lượng chính, là công tác viên chính, là giảng viên trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp công nghệ cao./.

Tác giả: TS. Đinh Minh Hiệp – Trưởng ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM